باززندهسازی برکههای باران ۱۴۰۵– ۱۴۰۱
احیای یک الگوی معماری تعاملی – نمونه شاخص دانش بومی
طرح موردی: برکه کنار سیاه، جزیره قشم
ایدهپردازی، مطالعات و طراحی معماری: بهار صیرفی
امکانسنجی، طراحی و ساخت سامانه تصفیه و جلب حامی پایلوت: شرکت پالایش آب تجدیدپذیر قشم به مدیریت مهندس احمد قائممقامی
تأمین زیرساخت برق و اجرای پروژه: شرکت آب، برق و تأسیسات قشم به مدیریت مهندس شهرام داوری و مدیریت پروژه مهندس مهدی دهدار
تحقیقات و پژوهش مردمشناسی و میراث آب: دکتر عبدالرضا دشتیزاده
مسئله
برکهها، یا آبانبارهای سنتی باران، سازههایی برای ذخیره آب، و نمونهای از یک معماری زندهاند؛ معماریشاخصی از دانش بومی که با عملکرد خاص خود، تعامل ویژه ای با انسان، آب و طبیعت برقرار میکند. در جزیره قشم، با وجود توسعه شبکههای آبرسانی و آبشیرینکنها، مردم در اکثر نقاط همچنان از آب برکههای سنتی برای شرب استفاده میکنند، برکهها هنوز زنده هستند. پروژه باززندهسازی برکههای باران با این نگاه آغاز شد که برکه به عنوان یک سیستم معماری تعاملی فعال و ارزشمند قابلیت به روزرسانی و پیوند دوباره به زندگی معاصر را دارد.
پروژه با این پرسش آغاز شد:
آیا میتوان با یک مداخله معاصر در این الگوی زیرساخت تاریخی، کیفیت عملکرد آن (تامین آب) را ارتقا داد و بطور همزمان و هم افزا در جهت باززندهسازی عملکرد، نما و منظر معماری برکهها اقدام کرد؟
ایده اولیه پروژه در پی مشاهده میدانی و دریافت گزارشهای واقعی از استفاده مستمر مردم از آب برکههای سنتی شکل گرفت.در آغاز، این مشاهده با نگرانی نسبت به کیفیت آب و شرایط استفاده مردم از برکهها همراه بود. اما در ادامه، به درک عمیقتری از ظرفیت یک سیستم بومی و زنده تغییر کرد؛ یک سیستم پایدار که همچنان با طبیعت، معماری و زندگی مردم در تعامل است.
ایده اصلی :
الحاق سامانه تصفیه آب به برکهها، در کنار مرمت و احیای کالبدی، برای تبدیل برکهها به زیرساختی زنده،همگام با ارزشهای معاصر توسعه پایدار و بازگرداندن برکه به چرخه زندگی امروز
خط زمانی پروژه
۱۴۰۱ | جرقه ایده
مشاهده میدانی استفاده مردم از آب برکههاو شکلگیری ایده الحاق سامانه تصفیه آب
۱۴۰۲ | شکلگیری مفهوم
تعریف رویکرد توسعه پایدار، همفکری با متخصصان حوزه آب و مدیران محلی، بررسی فنی کیفیت آب
۱۴۰۳ | تثبیت رویکرد معماری و اجتماعی
تعریف فضای محوطه برکه به عنوان میدان اجتماعی و انتخاب پایلوت ها
۱۴۰۴ | تکمیل ایده و آغاز اجرا
مطالعه تطبیقی در لارستان، طراحی دهلیز برکه، انتخاب گربدان به عنوان پایلوت و آغاز اجرا
۱۴۰۵ | تکمیل پایلوت و افتتاح
ساخت بنای دهلیز، نصب سامانه تصفیه و افتتاح پایلوت
عوامل پروژه
ایدهپردازی، مطالعات و طراحی معماری:
بهار صیرفی
امکانسنجی، آزمایش آب، طراحی و ساخت سامانه تصفیه و جلب حمایت برای اجرای پایلوت:
شرکت پالایش آب تجدیدپذیر قشم به مدیریت مهندس احمد قائممقامی
تأمین زیرساخت برق و همراهی در اجرای پروژه با حمایت طرح خیرآب:
شرکت آب، برق و تأسیسات قشم به مدیریت مهندس شهرام داوری و مدیریت پروژه مهندس مهدی دهدار
تحقیقات و پژوهش مردمشناسی و میراث آب:
دکتر عبدالرضا دشتیزاده
چشمانداز
پروژه باززندهسازی برکههای باران میتواند به عنوان الگویی برای احیای سازههای تاریخی آب در مناطق جنوبی ایران مورد استفاده قرار گیرد. در هر مکان، نوع مداخله بر اساس شرایط کالبدی، اجتماعی، اقلیمی و فرهنگی همان بافت تعریف میشود. بنابراین، هدف پروژه ارائه نه یک فرم ثابت و تکرارشونده، بلکه تعریف یک چارچوب قابل تطبیق برای بازگرداندن زیرساختهای معمارانه تاریخی آب به چرخه زندگی امروز است.
اصل بنیادین پروژه بر این پایه استوار است:
حرکت در جهت توسعه پایدار با احیای نمونه شاخص معماری عملکردی از دانش بومی
برکه بعنوان بخشی از یک سیستم زنده ؛ سیستمی که معماری، طبیعت، فناوری و جامعه محلی را در یک چرخه مشترک به هم پیوند میدهد.
.
.
.
